Over Dyslexie

AANLEIDING
In contacten met ouders hebben we gemerkt dat er veel vragen zijn over dyslexie en de signalering en behandeling ervan. Om u goed te informeren over dit onderwerp, geven we hierbij in hoofdlijnen informatie. Het is gebaseerd op het ‘dyslexieprotocol’ dat op school wordt gehanteerd.

WAT IS DYSLEXIE?
Dit is een term die in de wetenschap gebruikt wordt voor ernstige problemen met het kunnen lezen van woorden. Onderzoek heeft uitgewezen dat dyslexie een neurologische oorzaak heeft. Ook al zijn er talrijke varianten en oorzaken voor dyslexie, in veel gevallen zijn de hersenen niet goed in staat visuele of auditieve informatie te interpreteren. De hersenen kunnen dit op verschillende manieren deels, of in het geval van een milde vorm volledig compenseren door andere hersenfuncties te gebruiken. Dit is afhankelijk van de omvang van de aandoening. Op jonge leeftijd kan stimulering en training van de hersenen tot betere compensatie leiden. Dyslexie heeft voornamelijk invloed op leesvaardigheid, spelling en woordenschat. Verder kan dyslexie ook invloed hebben op gehoor, spraak, schrijven en handschrift. Het komt voor bij ongeveer 4% van de bevolking . Dyslexie komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes en er zijn sterke aanwijzingen dat het erfelijk is.

HOE SIGNALEERT DE SCHOOL?
In de kleutergroepen gebruiken de leerkrachten checklists die mogelijke leesproblemen signaleren. Zo nemen we in januari in groep 2 de Risico-screening dyslexie af. Vanaf groep 3 en 4 vallen kinderen met lees- en spellingproblemen duidelijker op bij aanvankelijk lezen. In deze leerjaren worden bij alle leerlingen toetsen afgenomen die leesvaardigheden in beeld brengen. Zodra dat zinvol kan, worden ook CITO toetsen afgenomen (3 minuten toets DMT en spellingtoets). Als een leerling langere tijd op het laagste niveau scoort met lezen (D/E-niveau) is dat een aanwijzing voor uitvoeren van nader onderzoek en inzetten van extra hulp.  Hiervoor nemen we deze kinderen in het groepsplan op voor verlengde instructie en krijgen zij binnen de groep minimaal 60 minuten extra leesonderwijs. Daarnaast schakelen we ook tutoren uit groep 8 in. Deze tutoren oefenen na instructie van de Intern Begeleider via de Ralfi-aanpak (voor-koor-door lezen) twee keer per week 15 minuten op vaste momenten met deze kinderen. Bij zwakke spellers wordt na een D of E resultaat op de Cito Spelling altijd een foutenanalyse gemaakt (wat is de oorzaak?). Er kan extra materiaal worden  ingezet (zoals ‘Ambrasoft’ op de computer en verlengde instructie in de klas).

Ook zijn er kinderen die dyslectisch zijn, maar dat maskeren/compenseren met een goede werkhouding (inzet), een slimme leesstrategie en/of aanpak van spelling. Dan signaleert een leerkracht meestal wel dat het langzaam gaat met lezen en/of spellen, maar is er toch voldoende vooruitgang en/of voldoen ze niet aan de bovengenoemde criteria. Bij zulke kinderen blijkt dan pas later (in groep 7/8 of in het VO) dat ze dyslectisch zijn. Naarmate er meer van ze gevraagd wordt wat betreft leesvaardigheid (langere teksten, vreemde talen) redden ze het niet meer zonder aanpassingen. Verder wordt in het VO het uitstroomprofiel van het kind meegerekend, een kind op het VWO krijgt dan andere toetscriteria dan bijvoorbeeld een kind op het VMBO. Kinderen die op de basisschool dus hun dyslexie konden compenseren, zullen dan wel naar boven komen in het onderzoek.

WANNEER ONDERZOEK?
Een diepgaand onderzoek naar dyslexie vindt op z’n vroegst plaats aan het einde van groep 4. Pas op dat moment kan worden geconcludeerd dat een kind niet tot een voldoende niveau van lezen en spellen komt (ondanks verlengde leertijd en begeleiding). Vastgesteld moet dan worden of er geen sprake is van andere belemmeringen zoals gedrags- of intelligentieproblemen.
Dyslexie kan alleen worden vastgesteld door een orthopedagoog, arts of GZ-psycholoog. We houden ons daarbij aan de criteria die opgesteld zijn door de ziektekostenverzekering. Dit houdt onder andere in dat een kind eerst 3 keer een E-resultaat op de DMT moet hebben gehaald en/of 3 keer een E-resultaat op de Cito Spelling gecombineerd met 3 keer een D of E op de DMT.

De Intern begeleider zal dan in samenspraak met de ouders en de leerkracht alle schoolgegevens verzamelen. Ook de schoolmaatschappelijk werkster zal vanuit de gemeente toestemming moeten geven voor verder onderzoek. Daarna bekijkt (in ons geval) een orthopedagoog (van E-Vizier) het onderwijsaanbod, de toetsgegevens, verzuim en gebeurtenissen rond het kind. Op grond daarvan beslist hij/zij tot nader onderzoek. Er vindt dan altijd eerst een intakegesprek met ouders plaats (komt er dyslexie in de familie voor?). Afhankelijk van het resultaat van het onderzoek kan er een dyslexieverklaring worden verstrekt.

We kiezen voor een onafhankelijk screener Zien in de klas . De screener bepaalt voor gemeenten welke kinderen in aanmerking komen voor een vergoed EED traject;

– De scholen leveren bij vermoeden van EED het complete dossier aan bij de ZIEN in de Klas.

– ZIEN in de Klas laat binnen een week aan de school/ouders weten of men in aanmerking komt voor een vergoed EED-traject.

BEHANDELING
Als het onderzoek naar dyslexie heeft vastgesteld en het kind in aanmerking komt voor behandeling (op minimaal 2 van de 6 indicatoren uitval laat zien), kan hulp worden gestart door het ‘Leeslaboratorium’. Er wordt een behandelplan opgesteld. Behandeling door de externe dyslexie-behandelaar vindt plaats onder schooltijd, gedurende een half tot maximaal anderhalf jaar (wekelijks 45 min. individuele begeleiding). School oefent 20 tot 30 minuten aan de spellingsproblematiek aan de hand van het behandelplan. Ook aan ouders wordt veel inzet gevraagd, het kind moet minimaal 5 dagen in de week thuis 15 minuten oefenen met o.a. een flitsprogramma op de computer. Om de vooruitgang te volgen vinden regelmatig evaluatie- en toetsmomenten plaats.

FACILITEITEN
De school kan gebruik maken van diverse hulpmiddelen bij onderwijs en examens (toetsen) ter compensatie voor dyslectische kinderen. Dat kan zijn:
–    Grotere letters in teksten
–    Extra toetstijd
–    Aangepaste normering voor spelling
–    Werkstukken en ander schriftelijk werk op de computer maken met spellingscontrole
–    Eigen bibliotheek met boeken in de dyslexie letter (speciaal lettertype wat makkelijker leest voor dyslecten)
–    Gesproken versie bij de Cito Entree en Cito Eind toets.

VO-SIGNALEN
Op sommige middelbare scholen wordt in de aanmeldingsprocedure een eenvoudig toetsje afgenomen waarmee ‘dyslexie’ wordt vastgesteld. Dat is jammer en onjuist. Er is echt meer onderzoek nodig en een diagnose door een bevoegd persoon om zo’n conclusie te trekken. Met deze aanpak zitten er soms wel 25% dyslecten op een VO-school. Denk daarom niet te snel dat de basisschool iets heeft verzuimd vast te stellen….

ZORGVERZEKERING
Vanaf 1-1-2009 vergoedt de zorgverzekering diagnostiek en behandeling t/m 12 jaar.

OUDERBIJEENKOMST DYSLEXIE
Op de Vroonestein organiseert de Intern begeleider twee maal per jaar een ouderbijeenkomst. Ouders van dyslectische kinderen en/of kinderen waarvan de leesontwikkeling moeizaam verloopt, worden hiervoor uitgenodigd via de info en de schoolkalender. Ouders en Intern begeleider bespreken waar dyslectische kinderen tegenaan lopen, waar ze juist heel goed in zijn, het dyslexieprotocol, hoe je kinderen kunt stimuleren met lezen en wat verder ter tafel komt. Soms wordt er ook een externe deskundige uitgenodigd, zo zijn bijvoorbeeld een dyslexiebehandelaar en een zorgcoördinator van het VO al eens aanwezig geweest.

Lees HIER ons Protocol Dyslexie.

WEBSITES
www.dyslexie-advies.nl
www.steunpuntdyslexie.nl 
www.rijksoverheid.nl/dyslexie
www.dyslexie.tv/